Monitoring orzecznictwa TSUE

Wyrok TSUE w sprawie C‑471/24 z dnia 12 lutego 2026 r.

W wyroku z dnia 12 lutego 2026 r. w sprawie C-471/24 Trybunał Sprawiedliwości odpowiedział na pytania prejudycjalne zadane przez polski sąd dotyczące stosowania wskaźnika WIBOR w umowach kredytowych.

Pytania prejudycjalne:

„1) Czy art. 1 ust. 2 [dyrektywy 93/13] należy interpretować w ten sposób, że pozwala on na badanie postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR?

2) W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze, czy art. 4 ust. 2 [dyrektywy 93/13] należy interpretować w ten sposób, że pozwala on na badanie postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR?

3) W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytania pierwsze i drugie, czy art. 3 ust. 1 [dyrektywy 93/13] należy interpretować w ten sposób, że zapisy umowy dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR można traktować jako stojące w sprzeczności z wymogami dobrej wiary i powodujące znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, z uwagi na niewłaściwe poinformowanie konsumenta odnośnie do narażenia na ryzyko zmiennej stopy procentowej, w tym w szczególności niewskazaniu, w jaki sposób ustala się wskaźnik referencyjny będący podstawą ustalania zmiennego oprocentowania i jakie wątpliwości są związane z jego nietransparentnością, oraz nierównomierny rozkład tego ryzyka na strony umowy?

4) W przypadku pozytywnej odpowiedzi na wcześniejsze pytania, czy art. 6 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 i 2 zdanie drugie oraz art. 2 [dyrektywy 93/13] należy interpretować w ten sposób, iż w przypadku uznania za nieuczciwe postanowienia umownego dotyczącego zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR możliwym jest dalsze funkcjonowanie umowy, w której wysokość oprocentowania kwoty kapitału kredytu będzie się opierała na drugim składniku ustalającym wysokość oprocentowania zawartym w umowie, to jest stałej marży banku, co spowoduje zmianę oprocentowania kredytu ze zmiennego na stałe?”.

W odpowiedzi na powyższe pytania prejudycjalne Trybunał udzielił następującej odpowiedzi:

„1) Art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13

należy interpretować w ten sposób, że:

przewidziany w nim wyjątek nie obejmuje warunku umowy o kredyt hipoteczny przewidującego zmienną stopę oprocentowania opartą na wskaźniku referencyjnym w rozumieniu rozporządzenia 2016/1011 i na stałej marży, jeżeli przepisy ustawowe lub wykonawcze mające zastosowanie do takiego warunku ustanawiają jedynie ogólne ramy dla ustalania stopy oprocentowania takich umów, pozostawiając jednocześnie przedsiębiorcy możliwość określenia umownego wskaźnika referencyjnego lub stałej marży, która może zostać dodana do wartości tego wskaźnika.

2) Art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13

należy interpretować w ten sposób, że:

w przypadku gdy umowa kredytu hipotecznego dotyczącego nieruchomości mieszkalnej zawiera warunek przewidujący zmienną stopę oprocentowania opartą na wskaźniku referencyjnym w rozumieniu rozporządzenia 2016/1011, wynikający z tego przepisu wymóg przejrzystości nie nakłada na kredytodawcę szczególnych obowiązków informacyjnych w odniesieniu do metodologii tego wskaźnika. Okoliczność, że kredytodawca spełnił wszystkie obowiązki informacyjne nałożone na niego przez dyrektywę 2014/17 w odniesieniu do takiego warunku, a w przypadku udzielenia dodatkowych informacji nie przedstawił wskazówek, które dawałyby zniekształcony obraz wspomnianego wskaźnika, może świadczyć o tym, że kredytodawca spełnił ten wymóg przejrzystości w odniesieniu do tego warunku.

3) Art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13

należy interpretować w ten sposób, że:

w przypadku gdy warunek umowy o kredyt hipoteczny określa zmienną stopę oprocentowania opartą na wskaźniku referencyjnym w rozumieniu rozporządzenia 2016/1011, po pierwsze, brak poinformowania konsumenta o pewnych szczególnych cechach umownego wskaźnika referencyjnego, w szczególności o tym, że metodologia tego wskaźnika przewiduje wykorzystanie danych wejściowych niekoniecznie odpowiadających rzeczywistym transakcjom, oraz że kredytodawca jest jednym z banków przekazujących dane służące do ustalenia tego wskaźnika, a po drugie, same te szczególne cechy nie mogą nadawać temu warunkowi nieuczciwego charakteru, o ile wspomniany wskaźnik można było uznać za zgodny z tym rozporządzeniem w chwili zawarcia tej umowy.

Trybunał nie udzielił odpowiedzi na pytanie czwarte, wskazując (nb 134): „We wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym sąd odsyłający wskazał, że nie zamierza kontrolować oceny właściwego organu krajowego, zgodnie z którą wskaźnik referencyjny WIBOR jest zgodny z rozporządzeniem 2016/1011. W tych okolicznościach w świetle odpowiedzi udzielonej na pytanie trzecie nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie czwarte.”.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-902/24

W dniu 22 stycznia 2026 r. na stronie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej opublikowano wyrok w sprawie C-902/24.

Sąd Okręgowy w Warszawie zwrócił się do Trybunału z pytaniem: „Czy, w kontekście uznania umowy kredytu hipotecznego za nieważną w całości ze względu na to, że nie może ona dalej obowiązywać po usunięciu z niej nieuczciwych warunków, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy [93/13] oraz zasady skuteczności, równoważności, proporcjonalności i pewności prawa należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej przepisów krajowych, zgodnie z którą:

– w procesie z powództwa konsumenta przeciwko bankowi o zwrot równowartości rat kredytu bank może podnieść skuteczny zarzut potrącenia swojej wierzytelności o zwrot równowartości kapitału kredytu z wierzytelnością konsumenta,

– bank może skutecznie podnieść powyższy zarzut potrącenia również jako zarzut ewentualny, podczas gdy co do zasady zarzuca w procesie, że umowa kredytu jest ważna i nie zawiera nieuczciwych warunków umownych,

– bank może skutecznie wezwać konsumenta do zwrotu równowartości kapitału kredytu wypłaconego w wykonaniu nieważnej umowy (w efekcie czego ta wierzytelność banku stanie się wymagalna), podczas gdy co do zasady bank zarzuca w procesie, że umowa kredytu jest ważna i nie zawiera nieuczciwych warunków umownych,

– bank może wyznaczyć konsumentowi termin dwutygodniowy na zwrot równowartości całego kapitału kredytu (w efekcie czego wierzytelność banku o zwrot równowartości całego kapitału kredytu staje się wymagalna),

– konsument zostanie obciążony częścią kosztów procesu w zakresie, w którym powództwo o zapłatę zostało oddalone w związku z uwzględnieniem zarzutu potrącenia podniesionego przez bank?”.

TSUE udzielił odpowiedzi: Artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz zasadę skuteczności w świetle zasad pewności prawa i proporcjonalności oraz prawa do skutecznej ochrony sądowej należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, która w ramach wszczętego przez konsumenta postępowania mającego na celu ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego, którą zawarł on z przedsiębiorcą, oraz zwrot rat miesięcznych zapłaconych w wykonaniu tej umowy, pozwala na to, by ten przedsiębiorca, utrzymując tytułem głównym, że rzeczona umowa jest ważna, podniósł tytułem ewentualnym zarzut potrącenia oparty na wierzytelności odpowiadającej kwocie tego kredytu hipotecznego, pod warunkiem, po pierwsze, że ta ostatnia wierzytelność nie zostanie uznana za wymagalną, zanim właściwy sąd ustali nieważność samej umowy, a po drugie, że fakt uwzględnienia takiego zarzutu nie pociąga za sobą rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania, które mogłoby zniechęcić konsumenta do skorzystania z praw przyznanych mu przez tę dyrektywę.

Wyrok TSUE w sprawie C-80/24 - zwrotybankowe.pl – 9 października 2025 r.

9 października 2025 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie o sygnaturze akt C-80/24, odpowiadając na pytania prejudycjalne skierowane do TSUE przez polski sąd dotyczące interpretacji przepisów Dyrektywy 2008/48/WE w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz Dyrektywy 93/13/WE w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

TSUE orzekł, co następuje:

1) Artykuł 22 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisom prawa krajowego umożliwiającym konsumentowi zbycie na rzecz osoby trzeciej, która nie jest konsumentem, wierzytelności opartej na naruszeniu prawa przyznanego mu na mocy przepisów prawa krajowego wprowadzających w życie tę dyrektywę.
2) Artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że: sąd krajowy nie ma obowiązku zbadania z urzędu nieuczciwego charakteru warunku umowy cesji wierzytelności zawartej przez konsumenta, jeżeli zawisły przed tym sądem spór między spółką będącą cesjonariuszem a przedsiębiorcą dotyczy nie tej umowy cesji, lecz wierzytelności konsumenta wobec tego przedsiębiorcy.

Opinia Rzecznik Generalnej TSUE w sprawie C-471/24 – 11 września 2025 r.

11 września 2025 r. Rzecznik Generalna TSUE L. Medina wydała opinię w sprawie PKO BP sygn. akt C-471/24, proponując Trybunałowi udzielenie następującej odpowiedzi:

1) Artykuł 1 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że warunek umowny uwzględniony w umowie o kredyt hipoteczny zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, który to warunek przewiduje, że oprocentowanie mające zastosowanie do kredytu jest oprocentowaniem zmiennym opartym na wskaźniku referencyjnym WIBOR 6M, jest objęty zakresem stosowania tej dyrektywy, jeżeli przepisy krajowe nie przewidują obowiązkowego stosowania tego wskaźnika i jego określonej stawki, niezależnie od wyboru dokonanego przez strony umowy.

2) Artykuł 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że pozwala on na ocenę nieuczciwego charakteru warunku uwzględnionego w umowie o kredyt hipoteczny zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, który to warunek przewiduje zastosowanie do tej umowy zmiennego oprocentowania opartego na wskaźniku referencyjnym WIBOR 6M, jeżeli warunek ten nie został sformułowany prostym i zrozumiałym językiem (wymóg przejrzystości). Aby spełnić ten wymóg, przedsiębiorca musi poinformować konsumenta w sposób wystarczająco precyzyjny i dokładny o nazwie stosowanego wskaźnika referencyjnego oraz o nazwie jego administratora, a także o potencjalnych konsekwencjach dla konsumenta wynikających ze stosowania tego wskaźnika, tak aby umożliwić mu oszacowanie przede wszystkim całkowitego kosztu kredytu. Sposób, w jaki kredytodawca dostarcza te informacje – pośrednio albo bezpośrednio – musi powodować w rezultacie, aby informacje te w pełni ujawniały zastosowaną metodę i główne elementy powodujące wahania stawki wskaźnika i nie dawały zniekształconego obrazu charakteru wskaźnika.

3) Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że zobowiązuje on sąd krajowy do dokonania oceny, czy warunek umowny dotyczący zmiennej stopy oprocentowania opartej o wskaźnik referencyjny WIBOR – stojąc w sprzeczności z wymogiem dobrej wiary – powoduje znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Czyniąc to, sąd krajowy w ogólnej ocenie nieuczciwego charakteru warunku umownego musi sprawdzić, czy kredytodawca, traktujący konsumenta w sposób sprawiedliwy i słuszny, mógł racjonalnie założyć, że konsument ten przyjąłby taki warunek w drodze negocjacji indywidualnych umowy. W tym celu należy sprawdzić, czy konsument wyraził świadomą zgodę na ryzyko wynikające ze stosowania spornego warunku umownego po otrzymaniu pełnych i dokładnych informacji. Ocena ta nie może jednak odnosić się do wskaźnika WIBOR jako takiego ani do metody jego ustalania.

C-665/23: wyrok TSUE w sprawie należytej staranności konsumenta jako płatnika

1 sierpnia 2025 roku Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie dotyczącej interpretacji dyrektywy o usługach płatniczych w odniesieniu do zakresu obowiązków i należytej staranności konsumenta jako płatnika. Podkreślił w nim znaczenie odpowiedzialnego zachowania płatnika oraz obowiązku działania lojalnego i z należytą starannością wobec dostawcy usług płatniczych, także w przypadku zaistnienia kwestionowanych transakcji uznawanych przez konsumenta za nieautoryzowane.
W przedmiotowej sprawie, która zawisła przed sądem francuskim, konsument posiadał rachunek depozytowy w złocie w spółce Veracash SAS. W marcu 2017 r. spółka ta wysłała kartę do wypłat i dokonywania płatności. Od marca do maja 2017 r. z rachunku dokonywano codziennych wypłat, które konsument zakwestionował i oświadczył, że nie autoryzował tych wypłat.
żądanie zwrotu zostało oddalone przez sądy obu instancji ze względu na to, że o spornych wypłatach nie powiadomiono „bez zbędnej zwłoki”, lecz dopiero w maju 2017 r., czyli prawie dwa miesiące po dokonaniu pierwszej kwestionowanej wypłaty, lecz w przewidzianym w przepisach maksymalnym terminie 13 miesięcy.
Po wniesieniu skargi kasacyjnej, sąd zwrócił się do TSUE pytaniem, czy rozpatrywaną dyrektywę należy interpretować w ten sposób, że pozwala ona na pozbawienie płatnika prawa do zwrotu kwoty, na jaką opiewała nieautoryzowana transakcja, w przypadku zbyt późnego powiadomienia, nawet jeżeli dokonano go w terminie 13 miesięcy. Ponadto sąd krajowy chce ustalić, czy pozbawienie płatnika tego prawa wymaga rażącego niedbalstwa lub zachowania umyślnego z jego strony i czy dotyczy ono wszystkich nieautoryzowanych transakcji, czy tylko tych, których można było uniknąć.
TSUE orzekł następująco:
Po pierwsze, użytkownik usług płatniczych jest co do zasady pozbawiony prawa do uzyskania zwrotu, jeżeli nie powiadomił bez zbędnej zwłoki swojego dostawcy usług płatniczych o tym, że stwierdził nieautoryzowaną transakcję płatniczą, nawet w przypadku, gdy powiadomił go o niej w ciągu 13 miesięcy od daty obciążenia rachunku.
TSUE podkreślił, że obowiązek zgłoszenia „jak najszybciej” ma charakter autonomiczny i różni się od obowiązku powiadomienia w terminie 13 miesięcy od daty obciążenia rachunku w związku z nieautoryzowaną transakcją płatniczą. Obiektywny termin 13 miesięcy nie powoduje, że na znaczeniu traci subiektywny termin powiadomienia „bez zbędnej zwłoki”. Samo dochowanie terminu 13 miesięcy, jako jedyne kryterium, mogłoby zagrozić prewencyjnemu celowi, jakiemu służy obowiązek zgłoszenia nieautoryzowanej transakcji „bez zbędnej zwłoki”. Uznanie, że użytkownik usług płatniczych, który wiedział o nieautoryzowanej transakcji, lecz który zwlekał z powiadomieniem dostawcy usług płatniczych, ma prawo uzyskać jej korektę, zagrażałoby pewności prawa oraz dokonanemu wyważeniu interesów, odpowiednio, użytkownika usług płatniczych i jego dostawcy usług płatniczych przez prawodawcę Unii w dyrektywie PSD.
Po drugie, Trybunał wyjaśnił, że gdy w grę wchodzi instrument płatniczy, taki jak karta bankowa, który został utracony lub użyty w sposób nieuprawniony, płatnik jest co do zasady, i z wyjątkiem sytuacji, w której działał on w nieuczciwych zamiarach, pozbawiony prawa do uzyskania zwrotu kwoty, na jaką opiewała nieautoryzowana transakcja, tylko wtedy, gdy zwlekał z powiadomieniem o niej umyślnie lub w wyniku rażącego niedbalstwa, polegającego na kwalifikowanym naruszeniu obowiązku staranności.
Warto zwrócić uwagę, że TSUE podkreślił że ciężar dowodu spoczywa na dostawcy usług płatniczych, który musi udowodnić, że transakcja została uwierzytelniona (nie autoryzowana jak błędnie implementowano w Polsce), odpowiednio zapisana i ujęta w księgach. Płatnik nie ma zatem interesu w opóźnianiu powiadomienia, które ma obowiązek dokonać.
Po trzecie, Trybunał odpowiedział, że w przypadku gdy doszło do szeregu nieautoryzowanych transakcji płatniczych, dokonanych za pomocą tego samego instrumentu płatniczego, który został utracony lub użyty w sposób nieuprawniony, płatnik jest co do zasady pozbawiony prawa do uzyskania zwrotu jedynie w zakresie strat będących wynikiem transakcji, w przypadku których celowo lub w sposób rażąco niedbały zwlekał z powiadomieniem. Przepis dotyczący odpowiedzialności płatnika za nieautoryzowane transakcje płatnicze ma charakter odstępstwa, w związku z czym należy go interpretować ściśle.
Wreszcie Trybunał zauważył, że wymóg związku przyczynowego między zachowaniem płatnika a stratami, których zwrotu nie może on uzyskać, jest zgodny z wyważeniem interesów, odpowiednio, użytkowników usług płatniczych i dostawców usług płatniczych.

Zakres obowiązków informacyjnych w CCD w świetle Dyrektywy 93/13 - pytanie prejudycjalne w sprawie C-12/22, (Słowacja)

Słowacki sąd (Okresný súd Prešov) wniósł do TSUE pytanie prejudycjalne dotyczące dyrektywy CCD oraz dyrektywy 93/13.
Pytanie dotyczyło stanu faktycznego, w którym konsument zawarł z bankiem umowę o kredyt konsumencki, na podstawie której udzielono mu kredytu w kwocie 5000 EUR, podlegającego spłacie w 96 miesięcznych ratach w wysokości 83,89 EUR każda, z ostatecznym terminem spłaty do dnia 25 grudnia 2024 r. W umowie wskazano, że kredyt jest przeznaczony na refinansowanie oraz określono kwotę udzielonego kredytu, liczbę miesięcznych rat kredytu, datę ostatecznej spłaty kredytu, wysokość miesięcznej raty, wysokość ostatniej miesięcznej raty, stałą stopę oprocentowania, RRSO banku, średnią RRSO na rynku w ujęciu procentowym, opłatę za udzielenie kredytu, maksymalną dopuszczalną wysokość opłaty, całkowitą kwotę do zapłaty przez kredytobiorcę, termin wymagalności pierwszej miesięcznej raty oraz termin wymagalności każdej kolejnej miesięcznej raty. Jeśli chodzi o założenia do obliczenia RRSO, umowa, oprócz danych już wymienionych, zawiera w szczególności następujące postanowienie – RRSO została obliczona przy założeniu, że kredytobiorcy zostanie udzielony kredyt w ustalonej wysokości jednorazowo w dniu zawarcia umowy o kredyt. Umowa o kredyt miała obowiązywać przez uzgodniony okres, a kredytobiorca i bank będą wykonywać swoje zobowiązania na warunkach i w terminach określonych w umowie o kredyt. Do celów obliczenia RRSO wykorzystano całkowite koszty kredytodawcy związane z umową o kredyt, z wyłączeniem opłat ponoszonych przez konsumenta z tytułu niewywiązania się z któregokolwiek ze zobowiązań określonych w umowie o kredyt.
Stosunek umowny wygasł wskutek spłaty przez powoda całego salda kredytu w 2018 r. W skardze wniesionej do słowackiego sądu rejonowego w dniu 16 września 2021 r, powód domaga się stwierdzenia przez sąd, że kredyt jest nieoprocentowany i nieodpłatny, że pozwana ma zwrócić bezpodstawne wzbogacenie w wysokości 715,08 EUR oraz że warunki umowy są nieuczciwe.
Pytania prejudycjalne wniesione przez sąd rozpatrujący sprawę do TSUE są następujące:

Czy dane określone w umowie o kredyt konsumencki zawartej w dniu 21 grudnia 2016 r., przytoczone w treści niniejszego postanowienia, odpowiadają jasnemu i zwięzłemu określeniu rodzaju kredytu, zgodnie z wymogiem art. 10 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2008/48/WE
Czy dane określone w umowie o kredyt konsumencki zawartej w dniu 21 grudnia 2016 r., przytoczone w treści niniejszego postanowienia, odpowiadają jasnemu i zwięzłemu określeniu okresu obowiązywania umowy o kredyt, zgodnie z wymogiem art. 10 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2008/48/WE?
Czy dane określone w umowie o kredyt konsumencki zawartej w dniu 21 grudnia 2016 r., przytoczone w treści niniejszego postanowienia, odpowiadają jasnemu i zwięzłemu określeniu rodzaju kredytu, zgodnie z wymogiem art. 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy 2008/48/WE, oraz czy umowa o kredyt konsumencki musi zawierać matematyczny wzór obliczenia RRSO, wraz z podstawionymi zmiennymi, jak również samo obliczenie, umowa o kredyt konsumencki musi zawierać matematyczny wzór obliczenia RRSO, wraz z podstawionymi zmiennymi, jak również samo obliczenie,
Czy dyrektywę 93/13/EWG można interpretować w ten sposób, że wymaga ona, aby przepisy krajowe lub praktyka krajowa zobowiązywały sąd do uznania warunku umownego za nieuczciwy również po zakończeniu stosunku umownego, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie?
Czy jest sprzeczna z całą dyrektywą Rady 93/13/EWG, a w szczególności z jej motywem piątym (ogólnie rzecz biorąc, konsumenci nie znają norm prawnych regulujących umowy sprzedaży towarów i usług obowiązujących w innych państwach członkowskich; ten brak świadomości może powstrzymać konsumentów przed dokonywaniem bezpośrednich transakcji nabycia towarów lub usług w innych państwach członkowskich) taka praktyka sądowa, która w przypadku zarzucanego braku obowiązkowego elementu umowy o kredyt konsumencki zakłada, że okoliczność ta była znana konsumentowi już w chwili podpisywania umowy o kredyt, w szczególności w przypadku gdy konsument potwierdził odrębnie zapoznanie się z umową o kredyt poprzez podpisanie innych powiązanych dokumentów kredytowych (np. formularz standardowych informacji o kredycie konsumenckim, wykaz otrzymanych dokumentów itd.)?
Czy jest sprzeczne z zasadą ochrony konsumentów i zasadą skuteczności, aby prawo krajowe dla dochodzenia roszczeń o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia uzyskanego przez dostawcę kosztem konsumenta przewidywało subiektywny, ale również obiektywny termin przedawnienia, oparty na neutralnym kryterium (wystąpienie bezpodstawnego wzbogacenia), tak aby ustalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia nie było pozostawione wyłącznie uznaniu konsumenta, a tym samym, aby dostawca nie miał rzeczywistej możliwości obrony poprzez podniesienie zarzutu przedawnienia?
Czy jest zgodne z zasadą ochrony konsumenta i zasadą skuteczności, aby każdy brak w umowie o kredyt konsumencki przygotowanej przez dostawcę bezwarunkowo został uznany za skutek umyślnego działania dostawcy?
Czy zasadę skuteczności w przytoczonych poniżej wyrokach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej należy rozumieć w ten sposób, że termin przedawnienia bezpodstawnego wzbogacenia uzyskanego z tytułu nieoprocentowanego i nieodpłatnego charakteru kredytu z uwagi na wadę powinien rozpocząć bieg dopiero od momentu wydania przez sąd orzeczenia w przedmiocie takiej wady (np. poprzez stwierdzenie nieoprocentowanego i nieodpłatnego charakteru kredytu)?
Od którego momentu zasada skuteczności zastosowana w przytoczonych poniżej wyrokach TSUE wymaga rozpoczęcia biegu przedawnienia?

Odrzucenie skargi na SARON jako zamiennik LIBOR CHF (T-725/21)

Skarga bezpośrednia polskiej konsumentki do Sądu UE na rozporządzenie wykonawcze KE wskazujące SARON jako zmiennik dla LIBOR CHF została odrzucona postanowieniem Sądu w ramach TSUE z 28 stycznia 2022 r.
Sprawa dotyczyła Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2021/1847 z dnia 14 października 2021 r. w sprawie wyznaczenia ustawowego zamiennika dla niektórych terminów zapadalności stopy LIBOR dla franka szwajcarskiego (CHF LIBOR), opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE L 374 z 22.10.2021 r.
Skarga była tzw. skargą bezpośrednią i opierała się na art. 263 Traktatu o funkcjonowaniu UE, który stanowi, że każda osoba fizyczna lub prawna może wnieść skargę na akty prawa unijnego, których jest adresatem lub które dotyczą jej bezpośrednio i indywidualnie oraz na akty regulacyjne, które dotyczą jej bezpośrednio i nie wymagają środków wykonawczych.
W treści postanowienia Sąd stwierdził, że: "skarga nie zawiera, choćby pobieżnie, zarzutów na poparcie skargi. Ponadto, cytowanie prawa Unii, które ma wskazywać kwestie prawne podniesione w skardze, nie spełnia wymogów art. 21 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak również wymogów art. 76 lit. d) regulaminu postępowania." – w ten sposób w motywie piątym. Ponadto, w motywach szóstym i ósmym Sąd uznał, że "skarga nie została sformułowana w sposób wystarczająco jasny, precyzyjny i spójny, aby umożliwić stronie pozwanej przygotowanie obrony, a Sądowi wydanie orzeczenia w przedmiocie skargi i dlatego niniejszą skargę należy odrzucić jako oczywiście niedopuszczalną bez konieczności doręczenia jej stronie pozwanej ani bez konieczności orzekania w przedmiocie wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie przyspieszonym.”
W postanowieniu wyjaśniono, że zostało ono podjęte, gdyż jak wynika z wypracowanej linii orzeczniczej TSUE, w celu zapewnienia pewności prawa i prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości do tego, by skarga była dopuszczalna, konieczne jest, by istotne okoliczności faktyczne i prawne, na których się ona opiera, wynikały, choćby w sposób zwięzły, lecz spójny i zrozumiały, z samej treści skargi, tak aby umożliwić stronie pozwanej przygotowanie obrony, a Sądowi wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi.

Wyrok dot. kredytu hipotecznego w CHF (pierwotnie kredyt w EUR przewalutowany na CHF) - sprawa C-243/20 Trapeza Peiraios – 21 grudnia 2021 r.

Trybunał wyjaśnił zakres ochrony przysługującej konsumentom na podstawie umowy pożyczki spłacanej w walucie obcej. Dyrektywa w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich nie stoi na przeszkodzie przyjęciu przepisów krajowych przepisów krajowych zapewniających wyższy poziom ochrony konsumentów w odniesieniu do niektórych postanowień nieobjętych zakresem jej zastosowania zakresem stosowania.

wyłączenie postanowień odzwierciedlających bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa krajowego, przewidziane w danej dyrektywie, jest uzasadnione tym, że co do zasady uprawnione jest domniemanie, iż ustawodawca krajowy zachował równowagę pomiędzy wszystkimi prawami i obowiązkami stron określonych umów. Trybunał uściślił, że wyłączenie to obejmuje nie tylko przepisy prawa krajowego, które mają zastosowanie między stronami niezależnie od ich wyboru, lecz również te, które mają zastosowanie domyślne, to znaczy w przypadku braku innych uzgodnień między stronami.
dyrektywa wyłącza ze swego zakresu stosowania warunek umowny, który odzwierciedla uzupełniający przepis krajowy, to znaczy przepis, który znajduje zastosowanie, jeżeli strony umowy nie uzgodniły w tym zakresie nic innego, nawet jeżeli dany warunek nie był indywidualnie negocjowany.
gdy przepis określający zakres zastosowania tej dyrektywy nie został formalnie transponowany do porządku prawnego państwa członkowskiego, sądy krajowe nie mogą uznać, że przepis ten został wprowadzony pośrednio poprzez transpozycję innych przepisów dyrektywy, które nie mają tego samego celu, takich jak przepisy dotyczące pojęcia "nieuczciwych warunków" oraz zakresu oceny nieuczciwości takich warunków.
dyrektywa dokonała jedynie częściowej i minimalnej harmonizacji przepisów krajowych dotyczących nieuczciwych warunków. Państwa członkowskie mogą utrzymać lub przyjąć, w dziedzinie objętej tą dyrektywą, która dotyczy postanowień mogących mieć nieuczciwy charakter w umowach zawieranych między sprzedawcami lub dostawcami a konsumentami, bardziej rygorystyczne przepisy niż ustanowione w samej dyrektywie, pod warunkiem, że te przepisy krajowe mają na celu zapewnienie wyższy poziom ochrony konsumentów. Postanowienia, które są wyłączone z zakresu stosowania omawianej dyrektywy, ponieważ odzwierciedlają bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa krajowego, nie należą do dziedziny regulowanej przez tę dyrektywę, a w konsekwencji przepis dyrektywy otwierający możliwość, o której mowa powyżej, nie ma zastosowania do umów zawieranych między sprzedawcami lub dostawcami a konsumentami.
dyrektywa w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich nie stoi na przeszkodzie przyjęciu lub utrzymaniu w mocy przepisów prawa krajowego, których skutkiem jest zastosowanie ram ochrony konsumentów do warunków wyłączonych z zakresu stosowania tej dyrektywy, ponieważ odzwierciedlają one bezwzględnie obowiązujące przepisy krajowe.

Wyrok w sprawie C-109/20 PL Holdings v Polska

Uchylenie wyroku sądu arbitrażowego przeciwko Polsce. Linia orzecznicza ze sprawy Achmea - nieważność klauzul arbitrażowych z intra-EU-BIT (oraz klauzul o takiej samej treści), obowiązek przestrzegania zasad pierwszeństwa prawa Unii i lojalnej współpracy. Państwa członkowskie nie tylko nie mogą zobowiązać się do wyłączenia z systemu sądowniczego Unii sporów mogących dotyczyć stosowania i wykładni prawa Unii, ale również że w przypadku przedłożenia takiego sporu do rozstrzygnięcia organowi arbitrażowemu na mocy zobowiązania sprzecznego ze wspomnianym prawem są one zobowiązane do zakwestionowania ważności klauzuli arbitrażowej lub zapisu na sąd polubowny ad hoc, na mocy których zwrócono się do owego organu
https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2021-10/cp210190pl.pdf

Wyrok co do wymogów treści umowy kredytu konsumenckiego - sprawa C 33/20, C 155/20 i C 187/20 (Volkswagen Bank GmbH Skoda Bank BMW Bank GmbH) – październik 2021 r.

Najistotniejsze zagadnienia:

at. 10 lit. a) c) e) w stosownym wypadku umowa o kredyt powinna w sposób jasny i zwięzły wskazywać, że jest to „umowa o kredyt wiązany” w rozumieniu art. 3 lit. n)
nie wymaga się, aby „umowa o kredyt wiązany” w rozumieniu art. 3 lit. n) tej dyrektywy, która służy wyłącznie sfinansowaniu umowy dostawy towaru i która przewiduje, iż kwota kredytu jest wypłacana sprzedawcy tego towaru, wskazywała, że konsument jest zwolniony z obowiązku zapłaty ceny sprzedaży w wysokości wypłaconej kwoty i że sprzedawca musi mu wydać nabywany towar, o ile cena sprzedaży została zapłacona w całości.
art. 10 lit. l) w umowie o kredyt należy wskazać w postaci konkretnej wartości procentowej stopę odsetek za opóźnienie obowiązującą w chwili zawarcia tej umowy oraz opisać w konkretny sposób mechanizm zmiany stopy odsetek za opóźnienie.
- przy zmiennej stopie w oparciu o stopę banku centralnego - zamieszczone w tej umowie odesłanie do stopy bazowej jest wystarczające, pod warunkiem że w owej umowie przedstawiono sposób obliczania stopy odsetek za opóźnienie na podstawie stopy bazowej
- sposób obliczania powinien być łatwo zrozumiały dla przeciętnego konsumenta nieposiadającego specjalistycznej wiedzy w dziedzinie finansowej oraz - sposób powinien umożliwiać mu obliczenie stopy odsetek za opóźnienie na podstawie informacji zawartych w tejże umowie.
- w danej umowie o kredyt należy przedstawić także częstotliwość zmiany owej stopy bazowej, która jest określona w przepisach krajowych.
art. 10 lit. r) do celów obliczenia rekompensaty należnej w przypadku przedterminowej spłaty kredytu w umowie o kredyt należy wskazać sposób obliczania tej rekompensaty w sposób konkretny i łatwy do zrozumienia dla przeciętnego konsumenta
art. 10 lit. t) umowa o kredyt powinna zawierać istotne informacje dotyczące wszelkich pozasądowych mechanizmów reklamacyjnych i odwoławczych, z których może skorzystać konsument, a w razie potrzeby o kosztach każdego z nich, o tym, czy reklamację lub odwołanie należy złożyć poprzez przesłanie jej pocztą tradycyjną, czy też w drodze elektronicznej, o adresie poczty tradycyjnej lub elektronicznej, na który należy przesłać roszczenie reklamacyjne lub odwołanie, oraz o innych warunkach formalnych, którym podlega ta reklamacja lub to odwołanie.

Wyrok TSUE w sprawie transferu danych osobowych do USA (C-311/18) - 16 lipca 2020

Trybunał wydał wyrok w sprawie C-311/18 (Data Protection Commissioner/Maximillian Schrems i Facebook Ireland - tzw. Schrems II), stwierdzając nieważność decyzji 2016/1250 w sprawie adekwatności ochrony zapewnianej przez Tarczę Prywatności UE – USA (Privacy shield) oraz stwierdzając jednocześnie, że decyzja Komisji 2010/87 w sprawie standardowych klauzul umownych dotyczących przekazywania danych osobowych podmiotom przetwarzającym dane mającym siedzibę w państwach trzecich jest ważna.

Sprawa ma związek z wcześniejszą sprawą o sygnaturze C-362/14. Maximilian Schrems złożył do irlandzkiego organu nadzoru ochrony danych osobowych skargę na działania Facebooka polegające na przekazywaniu danych osobowych użytkowników tego portalu społecznościowego, argumentując, że poziom ochrony danych osobowych w USA jest niewystarczający. Kwestią najistotniejszą była ocena decyzji Komisji Europejskiej 2000/520 dot. uznania poziomu ochrony danych osobowych w USA za adekwatny z tym w UE, zwanej „Bezpieczną przystanią („Safe Harbour”). Irlandzki urząd odrzucił skargę uznając, że jest związany decyzją Komisji. Sąd High Court w Irlandii, do którego odwołał się Schrems, uznał to za niewystarczające i zwrócił się z pytaniem do TSUE w sprawie tejże decyzji, pytając o jej zgodność z prawem UE. Trybunał w wyroku z października 2015, zwanym obecnie „Schrems I”, orzekł nieważność decyzji Safe Harbour.

Sąd irlandzki na podstawie powyższego wyroku TSUE uchylił decyzję administracyjną i nakazał przeprowadzenie postępowania ponownie. Organ irlandzki uznał, że niezbędna jest ocena przez TSUE zgodności z prawem UE decyzji Komisji nr 2010/87 w sprawie standardowych klauzul ochrony - o co zwrócił się do Trybunał za pośrednictwem sądu krajowego. W międzyczasie ponadto, Komisja wydała nową decyzję 2016/1250 w sprawie adekwatności zasad ochrony danych osobowych w USA zwaną Tarczą Prywatności (Privacy Shield). Sąd irlandzki wniósł o zbadanie przez TSUE obu tych decyzji.

W pierwszej kolejności Trybunał uznał, że decyzja Komisji w sprawie standardowych klauzul ochrony jest zgodna z prawem z uwagi na fakt, że zawiera ona mechanizmy, które skutecznie umożliwiające zapewnienie przestrzegania wymaganego przez prawo Unii stopnia ochrony. Ponadto powoduje, że na podstawie określonych w decyzji klauzul przekazywanie danych osobowych zostanie w przypadku ich naruszenia lub niemożności ich przestrzegania zawieszone lub zakazane.

Co do Privacy Shield, Trybunał stwierdził jej niezgodność z prawem UE - zwłaszcza z przepisami Karty praw podstawowych oraz RODO - ze względu na to, że decyzja przyznaje pierwszeństwo wymagań dotyczących bezpieczeństwa narodowego, interesu publicznego i przestrzegania ustawodawstwa amerykańskiego, umożliwiając w ten sposób ingerencję w prawa podstawowe osób, których dane osobowe są przekazywane do Stanów Zjednoczonych. Konsekwencją tego jest to, że chociaż sama decyzja określa wymogi, które powinny być przestrzegane przez władze amerykańskie przy wdrażaniu odpowiednich programów nadzoru, to nie przyznaje ona zainteresowanym osobom praw, które mogą stanowić podstawę do odwołania i kontroli sądowej. To podstawowy zarzut podniesiony i uznany przez TSUE.

Trybunał też orzekł, że mechanizm mediacyjny określony w Privacy Shield nie jest wystarczającą gwarancją kontroli sądowej i nie zapewnia osobie której dane dotyczą środka odwoławczego przed organem zapewniającym zabezpieczenia merytorycznie równoważne zabezpieczeniom wymaganym prawem Unii.

Nota prasowa: https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2020-07/cp200091pl.pdf

Wyrok: http://curia.europa.eu/juris/documents.jsf?num=C-311/18

Wyrok TSUE dot. klauzuli wypowiedzenia umów o kredyt konsumencki (sygn. akt: C-66/19) - 26 marca 2020 r.

Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie JC przeciwko Kreissparkasse Saarlouis. W przedmiotowej sprawie konsument zawarł z instytucją kredytową, Kreissparkasse Saarlouis, umowę kredytu na kwotę 100 000 EUR, zabezpieczoną prawem rzeczowym na nieruchomości, o stałej, określonej do dnia 30 listopada 2021 r. stopie procentowej w wysokości 3,61% rocznie. Umowa przewidywała czternastodniowy termin na odstąpienie od niej oraz że termin ten rozpoczyna bieg po jej zawarciu, ale nie przed otrzymaniem przez kredytobiorcę wszystkich informacji obowiązkowych wskazanych w określonym przepisie niemieckiego kodeksu cywilnego. Umowa nie wymieniała tych informacji, których przekazanie konsumentowi określało jednak początek biegu terminu na odstąpienie od umowy. Ograniczała się do odesłania do przepisu prawa niemieckiego, który sam odsyłał do innych przepisów prawa niemieckiego.

Cztery lata po zawarciu umowy konsument złożył oświadczenie o odstąpieniu, a kredytodawca uznała, że prawidłowo poinformowała konsumenta o jego prawie do odstąpienia i że termin do skorzystania z tego prawa już upłynął. Krajowy sąd w Niemczech zwrócił się do TSUE o wykładnię Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG.

W wyroku TSUE stwierdził, że dyrektywę, której cel polega na zapewnieniu konsumentom wysokiego poziomu ochrony, należy interpretować w ten sposób, że umowy o kredyt konsumencki powinny w sposób jasny i zwięzły określać sposób obliczania terminu na odstąpienie od umowy. W przeciwnym razie skuteczność prawa do odstąpienia od umowy zostałaby poważnie osłabiona.

W związku z tym, dyrektywa stoi na przeszkodzie temu, by w odniesieniu do informacji obowiązkowych, których przekazanie konsumentowi określa początek biegu terminu na odstąpienie od umowy, umowa kredytu odsyłała do przepisu krajowego, który sam odsyła do innych przepisów prawa danego państwa członkowskiego. W przypadku takiego „kaskadowego” odesłania konsument nie jest w stanie na podstawie umowy ani określić zakresu swojego zobowiązania umownego, ani skontrolować, czy wszystkie wymagane elementy znajdują się w zawartej przez niego umowie, ani tym bardziej sprawdzić, czy termin na odstąpienie od umowy, którym może dysponować, rozpoczął bieg. Naruszona jest zatem zasada zwięzłego i jasnego poinformowania o prawie do odstąpienia od umowy.

Treść wyroku: http://curia.europa.eu/juris/documents.jsf?num=C-66/19

Wyrok TSUE z dnia 3 października 2019 w sprawie opłat kredytowych, sygn. akt: C-621/17

3 października 2019 roku TSUE wydał wyrok w postępowaniu o sygnaturze akt C-621/17, dotyczący interpretacji Dyrektywy 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. 1993, L 95, s. 29).

W danej sprawie powodem był kredytobiorca - Gyula Kiss skierował powództwo przeciwko bankowi CIB Bank Zrt. Spór dotyczył wykonania umowy pożyczki, którą powód zaciągnął na kwotę 16 451 EUR, z roczną stopą oprocentowania w wysokości 5,4% i kosztami zarządzenia w wysokości 2,4% rocznie, na okres spłaty 20 lat. Oprócz powyższych, powód był również zobowiązany do zapłaty, zgodnie z warunkami umowy, kwoty 40 tys. forintów węgierskich (HUF), tj. około 125 EUR, jako prowizji za udzielenie pożyczki.

Kredytobiorca uznał, że warunki dotyczące kosztów zarządzania i prowizji za udzielenie pożyczki były nieuczciwe, ponieważ umowa nie określała konkretnych usług, za które miały one stanowić wynagrodzenie. W ocenie powoda prowadziło to do tego, że postanowienia umowne dotyczące tych opłat naruszały interes jego jako konsumenta i powodowały nierównowagę stron.

W toku postępowania, które doszło aż do węgierskiego sądu najwyższego, powstała kwestia interpretacji Dyrektywy 93/13. Stąd sąd najwyższy zwrócił się do TSUE z pytaniami.

Pierwsze odnośnie tego, czy umowa pożyczki spełnia wymóg prostego i zrozumiałego języka, jeśli warunek umowny dotyczący kosztów ciążących na konsumencie nie określa, jakie konkretne usługi są opłacane z tytułu tych kosztów.

Drugie co do tego, czy postanowienie umowne odnośnie do kosztów nieokreślające, jakie konkretne usługi są świadczone w zamian za te koszty, powoduje ze szkodą dla konsumenta sprzecznie z wymogami dobrej wiary znaczne zachwianie równowagi pomiędzy prawami i obowiązkami stron wynikającymi z umowy.

Trybunał uznał, że bank jako pożyczkodawca nie musi wskazywać dokładnie usług jakie są na rzecz konsumenta świadczone, gdyż dotyczą one świadczenia głównego, jakim jest wypłata pożyczki. TSUE zasadniczo stwierdził, że nie ma potrzeby, aby umowa kredytu określała konkretne usługi, jakie będą świadczone na rzecz pożyczkobiorcy przez pożyczkodawcę. Ponadto, warunek określający koszty zarządzania umową pożyczki, który nie pozwala jednoznacznie wskazać konkretnych usług świadczonych w ramach świadczenia wzajemnego, co do zasady nie powoduje wbrew wymogowi dobrej wiary znaczącej nierównowagi wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.

Treść wyroku: http://curia.europa.eu/juris/fiche.jsf;jsessionid=95B5472A9BE34B81D478F356C5ACF7B2?id=C%3B621%3B17%3BRP%3B1%3BP%3B1%3BC2017%2F0621%2FJ&oqp=&for=&mat=or&lgrec=pl&jge=&td=%3BALL&jur=C%2CT%2CF&num=C-621%252F17&dates=&pcs=Oor&lg=&pro=&nat=or&cit=none%252CC%252CCJ%252CR%252C2008E%252C%252C%252C%252C%252C%252C%252C%252C%252C%252Ctrue%252Cfalse%252Cfalse&language=pl&avg=&cid=3313852

Wyroku Sądu UE z 24 kwietnia 2018 r. w sprawie łączenia funkcji nadzorczych i zarządczych - od T-133/16 do T-136/16

Sąd Unii Europejskiej w Luksemburgu w wyroku z 24 kwietnia 2018 roku odniósł się do kwestii definicji dyrektora w bankowych przepisach nadzorczych. W sprawach połączonych o sygnaturach akt od T-133/16 do T-136/16 (Caisses régionales de crédit agricole mutuel Alpes Provence, Nord Midi-Pyrénées, Charente-Maritime et Brie Picardiev European Central Bank) orzekł, że ta sama osoba nie może zajmować jednocześnie stanowiska przewodniczącego rady dyrektorów i "wykonawczego dyrektora" (‘effective director’) w instytucjach kredytowych podlegających nadzorowi ostrożnościowemu.

W przedmiotowych sprawach chodziło o Credit Agricole która jest niecentralizowaną francuską grupą bankową, która składa się między innymi z regionalnych oddziałów rolniczych kas kredytowych. Cztery z tych oddziałów regionalnych chciały powołać tę samą osobę na stanowisko prezesa rady dyrektorów i dyrektora wykonawczego. Europejski Bank Centralny (EBC), który odpowiada za nadzór ostrożnościowy nad Crédit Agricole, zatwierdził mianowanie zainteresowanych osób na przewodniczących rady dyrektorów, ale sprzeciwił się temu, by te same osoby pełniły jednocześnie funkcje dyrektorów wykonawczych. Europejski Bank Centralny stanął na stanowisku, że zgodnie z przepisami nadzorczymi (Direktywa 2013/36/UE – CRD IV) musi istnieć rozdział między funkcjami zarządczymi a nadzorczymi w instytucji kredytowej, by zapewnić właściwy nadzór nad jej działalnością.

Wyżej wspomniane kasy odwołały się do Sądu od decyzji EBC. Sąd oddalił skargi instytucji kredytowych, potwierdzając słuszność decyzji Banku Centralnego. Sąd uznał, że działania EBC były w szczególności zgodne z postanowieniami art. 13 i 88 Dyrektywy CRD IV.

Nota prasowa: https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2018-04/cp180054en.pdf

Orzeczenie: http://curia.europa.eu/juris/documents.jsf?num=T-133/16

Wyrok Trybunału z 6 marca 2018 r. w sprawie zapisu na sąd polubowny w wewnątrzunijnym umowie BIT – C-284/16

Trybunał Sprawiedliwości UE uznał w wyroku z 6 marca 2018 roku (sprawa o sygnaturze C-284/16 - Slowakische Republik/Achmea BV), że zapis na sąd polubowny znajdujący się w zawartej pomiędzy Holandią a Słowacją umowie o ochronie inwestycji (BIT) jest niezgodny z prawem Unii. Ów zapis w ocenie TSUE wyłącza spod mechanizmu kontroli sądowej prawa Unii spory mogące dotyczyć stosowania lub wykładni tego prawa.

TSUE nie zakwestionował samych wewnątrzunijnych (między państwami członkowskimi UE) umów BIT, lecz zakwestionował klauzulę arbitrażową w BIT. TSUE uznał, że sąd arbitrażowy nie jest sądem w ramach krajowego systemu sądowniczego państwa członkowskiego, na podstawie art 267 TFUE, a zatem nie może kierować pytań prejudycjalnych do TSUE. Oznacza to, że sąd ten (arbitrażowy) nie jest w stanie rozstrzygać takich sporów, gdyż taki spór byłby rozstrzygany przez sąd spoza europejskiego systemu sądowniczego, a tylko taki sąd (należący do systemu sądowniczego UE) jest w stanie zapewnić pełną efektywność przepisów prawa UE przy rozstrzyganiu sporu. TSUE uznał zatem poniekąd, że rozstrzyganie przez arbitraż takiego sporu byłoby de facto obejściem prawa UE.

Same umowy BIT nie zostały zakwestionowane, ale klauzule arbitrażowe są istotnym postanowieniem tychże umów międzynarodowych. Co za tym idzie - ich użyteczność może być znacząco ograniczona.

Nota prasowa: https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2018-03/cp180026pl.pdf

Orzeczenie: http://curia.europa.eu/juris/documents.jsf?num=C-284/16

Wyrok z 7 lutego 2018 r. w sprawie trójstronnych schematów kart płatniczych – sprawy C-304/16 oraz C-643/16

TSUE odpowiadał w rzeczonym wyroku na pytania prejudyncjalne z Wielkiej Brytanii, oceniał zakres trójstronnego schamatu kart płatniczych – sprawy The Queen, on the application of American Express Company v The Lords Commissioners of Her Majesty's Treasury.

W przedmiotowych sprawach chodzi o American Express działające w trójstronnym schemacie kart płatniczych. W sprawie C-304/16 sąd brytyjski pytał, czy za przesłankę uznania trójstronnego systemu kart płatniczych za czterostronny system kart płatniczych, a w konsekwencji, podlegającego limitom przewidzianym w rozporządzeniu ws opłat interchange, należy uznać okoliczność, że partner co-brandingu lub agent działają jako emitent.

W sprawie C-634/16 sąd brytyjski zapytał, czy w przypadku, gdy trójstronny schemat, taki jak American Express, zawiera umowy co-brandingowe lub korzysta z pośrednika, system ten podlega obowiązkom określonych w dyrektywie o usługach płatniczych (PSD), w przypadku gdy partner co-brandingowy nie sam świadczy usługi płatniczej w tym systemie lub gdy agent działa w imieniu systemu przy świadczeniu usług płatniczych.

TSUE uznał odnośnie interchange fee, że w przypadku gdy trójstronny system kart płatniczych zawiera porozumienie co-brandingowe lub porozumienie z agentem, program ten należy uznać za czterostronny system kart płatniczych, w związku z czym limity opłaty interchange określone w rozporządzeniu mają do niego zastosowanie.

Odnośnie stosowania Dyrektywy PSD, TSUE uznał, że trójstronny schemat kart płatniczych, który zawarł umowę co-brandingu, nie podlega obowiązkom przewidzianym w dyrektywie w sytuacji, gdy partner co-brandingowy nie jest dostawcą usług płatniczych i nie zapewnia usługi płatniczej w ramach tego systemu w odniesieniu do produktów pod wspólną marką. Jednakże trójstronny schemat kart płatniczych, który korzysta z pośrednika do celów świadczenia usług płatniczych, podlega obowiązkom przewidzianym w dyrektywie. Oznacza to, że TSUE uznał, że sam tylko fakt stosowania przez trójstronny schemat co-brandingu nie powoduje podlegania obowiązkom z PSD.

Nota prasowa: https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2018-02/cp180012en.pdf

Orzeczenie C-304/16: http://curia.europa.eu/juris/documents.jsf?num=C-304/16

Orzeczenie C-643/16: http://curia.europa.eu/juris/documents.jsf?num=C-643/16

Wyrok Trybunału z 25 stycznia 2018 r. w sprawie zakresu Rozporządzenia Bruksela I – C-498/16

TSUE w sprawie o sygnaturze C-498/16 (Maximilian Schrems v Facebook Ireland Limited) orzekł o zakresie Rozporządzenia Bruksela I (Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych)

W rzeczonej sprawie Trybunał określał zakres wyjątku od zasady actor sequitur forum rei, odnośnie możliwości skierowania powództwa przez konsumenta w miejscu swojego zamieszkania. TSUE stwierdził, że Schrems może będąc konsumentem Facebooka (z siedzibą w Irlandii) do sądu w Austrii (jego miejscu zamieszkania) jedynie w swoim indywidualnym przypadku. Nie może kierować roszczenia grupowego, w imieniu innych osób, które scedowały na niego swoje prawa do roszczeń.

Nota prasowa: https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2018-01/cp180007pl.pdf

Orzeczenie: http://curia.europa.eu/juris/documents.jsf?num=C-498/16

Wyrok Sądu UE z 13 grudnia 2017 roku w sprawie uprawnień nadzorczych EBC co do nadzoru skonsolidowanego – T-712/15 i T-52/16

Sąd Unii Europejskiej orzekł w wyroku z dnia 13 grudnia 2017 roku w połączonych sprawach T-712/15 i T-52/16 (Crédit mutuel Arkéa v ECB) co do zakresu podmiotowego ostrożnościowych uprawnień nadzorczych Europejskiego Banku Centralnego.

Sąd stwierdził, że EBC ma prawo sprawować nadzór ostrożnościowy nad Groupe Crédit mutuel za pośrednictwem Confédération nationale du Crédit mutuel, w tym w odniesieniu do Crédit mutuel Arkéa.

Przedmiotowa sprawa dotyczy Crédit mutuel która jest niecentralizowaną francuską grupą bankową, złożoną z sieci lokalnych kas o statusie spółdzielni. Każda lokalna wzajemna unia kredytowa musi być powiązana z federacją regionalną i każda federacja musi być stowarzyszona z Confédération nationale du Crédit mutuel (CNCM) - centralnym organem sieci. Crédit mutuel Arkéa jest spółką finansującą spółdzielnie o zmiennym kapitale, posiadającą certyfikat instytucji kredytowej, która powstała w 2002 roku w wyniku połączenia kilku federacji kredytów wzajemnych.

Na podstawie decyzji z 5 października i 4 grudnia 2015 roku Europejski Bank Centralny objał nadzorem ostrożnościowym podmioty z grupy Credit Mutuel (w tym Arkea) w zakresie nadzoru skonsolidowanego – via CNCM. Uznał również, że Crédit mutuel Arkéa musiał posiadać dodatkowy kapitał własny Tier 1 (fonds propres CET 1), podnosząc stosunek kapitału podstawowego Tier 1 do 11%, a następnie do 10,75%.

Sąd oddalił skargi i podtrzymał obie decyzje EBC, argumentując m.in., że CNCM spełnia definicję grupy z przepisów nadzorczych.

Orzeczenie T-712/15: http://curia.europa.eu/juris/documents.jsf?num=T-712/15

Orzeczenie T-52/16: http://curia.europa.eu/juris/documents.jsf?num=T-52/16

Nota prasowa: https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2017-12/cp170135en.pdf

Wyrok TSUE z dnia 20 września 2017 roku w sprawie C-186/16

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej prowadził postępowanie pod sygnaturą akt C-186/16 (Ruxandra Paula Andriciuc and Others v Banca Româneasca SA). Postępowanie dotyczyło oceny klauzul umownych w umowie kredytu hipotecznego w CHF.

Przedmiotowy spór to postępowanie zbiorowe konsumentów, którzy od kwietnia 2007 do października 2008 zawarli umowy kredytu hipotecznego mieszkaniowego z bankiem Banca Românească SA. Kredyty były denominowane we frankach szwajcarskich. Powodowie twierdzą, że bank powinien był przewidzieć znaczący wzrost kursu CHF do RON, który od 2007 do 2014 wzrósł prawie dwukrotnie. Powodowie skierowali sprawę do sądu rumuńskiego, domagając się uznania za klauzulę abuzywną postanowienia umowy kredytu, zgodnie z którą spłata kredytu następuje w równowartości kwoty określonej we franku szwajcarskim.

Sąd rumuński skierował do TSUE trzy pytania prejudycjalne odnośnie interpretacji Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Dwa pytania dotyczyły oceny, czy rzeczona klauzula umowna powinna być uznana za główny przedmiot umowy oraz tego, czy i jak oceniać, że klauzula umowna została sporządzona „w zrozumiałym języku” („in plain intelligible language”). Trzecie pytanie dotyczyło tego, jaki okres powinien być brany pod uwagę przez sąd przy ocenie, czy istniała „znacząca nierównowaga” („significant imbalance”) wynikająca z obowiązków stron umowy.

W wyroku wydanym 20 września 2017, Trybunał Sprawiedliwości uznał po pierwsze, że warunek umowny spłaty kredytu w walucie, w której został on zaciągnięty, tj. w CHF, stanowi główny przedmiot umowy kredytu z uwagi na co jego nieuczciwy charakter nie może być badany w świetle art. 4 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r., chyba że nie został wyrażony prostym i zrozumiałym językiem.

Po drugie, TSUE uznał, że ww. wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że w wypadku umów kredytowych instytucje finansowe muszą zapewnić kredytobiorcom informacje wystarczające do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji. Warunek spłat w tej samej walucie kredytu musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, w której kredyt został zaciągnięty, ale również oszacować konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla swoich zobowiązań finansowych.

Ponadto, Trybunał uznał, że w oparciu o art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13, oceny nieuczciwego charakteru warunku umownego należy dokonywać w odniesieniu do momentu zawarcia danej umowy, z uwzględnieniem ogółu okoliczności, które mogły być znane przedsiębiorcy w owym momencie i mogły mieć wpływ na późniejsze jej wykonanie. TSUE uznał, że sąd krajowy ocenić musi ogół okoliczności faktycznych sprawy w postępowaniu głównym i z uwzględnieniem między innymi fachowej wiedzy przedsiębiorcy, w tym przypadku banku, w zakresie ewentualnych wahań kursów wymiany i ryzyka wiążących się z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, istnienia ewentualnej nierównowagi w rozumieniu rzeczonego przepisu.

Treść wyroku:

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=9ea7d0f130d584a0794eb8a148119211ba6ea3c3850d.e34KaxiLc3eQc40LaxqMbN4PaN8Oe0?text=&docid=194645&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=724724

Opinia Rzecznika Generalnego z dnia 27 kwietnia 2017 roku w sprawie C-186/16

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej prowadzi postępowanie pod sygnaturą akt C-186/16 (Ruxandra Paula Andriciuc and Others v Banca Româneasca SA). W przedmiotowej sprawie 27 kwietnia 2017 roku opinię wydał Rzecznik Generalny. Opinia dotyczy oceny klauzul umownych w umowie kredytu hipotecznego w CHF.

W opinii Rzecznik Generalny zauważył, że (1) kredyty zaciągane w obcych walutach są zasadniczo obarczone niższym oprocentowaniem, z uwzględnieniem dodatkowego ryzyka zmiany kursu walutowego oraz (2) skoro bank udzielił kredytu w CHF, to ma prawo żądać spłaty w tej samej walucie.

Rzecznik uznał, że Trybunał powinien odpowiedzieć na pytania sądu w następujący sposób:

Postanowienie umowne co do spłaty kredytu w CHF stanowi główny przedmiot umowy kredytowej w walucie obcej;
Obowiązek sporządzenia umowy w zrozumiałym języku oznacza, że treść umowy musi być zrozumiała dla konsumenta z punktu widzenia gramatycznego i formalnego. Przeciętny konsument, odpowiednio poinformowany, uważny i ostrożny powinien być nie tylko świadom możliwości wzrostu bądź spadku wartości obcej waluty, ale także powinien umieć ocenić potencjalne znaczące konsekwencje dla swoich zobowiązań finansowych. Obowiązek banku sporządzenia umowy w zrozumiałym języku nie może iść tak daleko, że bank jest obowiązany do przewidywania i informowania konsumenta o następczych względem umowy zmianach okoliczności, które nie są do przewidzenia, takie jak fluktuacja kursu walutowego waluty obcej, albo o skutkach takich zmian;
Pytanie trzecie o znaczącą nierównowagę na znaczenie tylko jeśli sąd uzna, że przedmiotowa klauzula walutowa nie stanowi określenia głównego przedmiotu umowy. Jednakże to czy ta nierównowaga powstaje nie powinno być oceniane przez pryzmat zmian, które nastąpiły po zawarciu umowy i które są poza możliwościami kontroli banku i kredytobiorcy i których strony umowy nie mogły przewidzieć(takie jak zmiany kursu walut).

Treść opinii po polsku: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=190171&pageIndex=0&doclang=PL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=595734

Treść opinii po angielsku: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=190171&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=595734

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 24 stycznia 2017 roku w sprawie T-749/15

Trybunał orzeczenie w sprawie odpowiedzialności Europejskiego Banku Centralnego wobec banków komercyjnych posiadającymi papiery dłużne Grecji za ich rzekome straty poniesione w 2012 roku w związku z działania podjęte w związku z restrukturyzacją greckiego długu publicznego.

W 2012 roku ECB oraz banki centralne ze strony Euro (Eurosystem) postanowiły zawarły z Grecją porozumienie w sprawie wymiany produktów dłużnych posiadanych przez ECB na nowe papiery wartościowe, których nominalna wartość, oprocentowanie, raty oraz daty spłat będą takie same jak w poprzednich papierach dłużnych, lecz będą posiadały nowe numery seryjne i daty wydania.

Jednocześnie Grecja i prywatni wierzyciele zgodzili się na anulowanie 53,5% papierów dłużnych posiadanych przez tych wierzycieli (Private Sector Involvement (PSI)). Grecja na mocy ustawy przekształciła ww. papiery dłużne, obniżając ich wartość, również w przypadku tych wierzycieli, którzy byli w mniejszości i nie wyrazili na to zgody.

ECB decyzją z 5 marca 2012 roku postanowiło użyć greckich papierów dłużnych jako zabezpieczenia operacji kredytowych Eurosystemu i zapewnić bankom centralnym zwiększone zabezpieczenie.

W przedmiotowej sprawie (Nausicaa Anadyomène SAS and Banque d'escompte v ECB) powodowie posiadający papiery dłużne Grecji skierowali do Sądu UE pozew o zapłatę odszkodowania przeciwko ECB za szkody wyrządzone przez działania ECB, w szczególności ww. decyzję z 5 marca 2012. Powodowie podnosili zarzut naruszenia przez ECB uzasadnionych oczekiwań posiadaczy papierów dłużnych, zasady pewności prawa i zasady równego traktowania wierzycieli prywatnych.

W orzeczeniu 24 stycznia 2017 roku Sąd UE oddalił powództwo, wyłączając odpowiedzialność ECB. Sąd stwierdził, że banki komercyjne nie mogą opierać się na zasadzie ochrony uzasadnionych oczekiwań lub na zasadzie pewności prawa w zakresie polityki monetarnej. Polityka ta wymaga ciągłego dostosowywania jej do zmiennych okoliczności gospodarczych. Żadne działanie ani decyzja ECB nie może zostać uznana za zachętę dla inwestorów do nabywania bądź niezbywania greckich papierów dłużnych. ECB jedynie przywrócił naturę zabezpieczeniową tego papieru wartościowego w celu tymczasowej ochrony stabilności i prawidłowego działania Eurosystemu w odpowiedzi na wyjątkowe warunki ekonomiczne. Sąd uznał ponadto, że banki będące profesjonalnymi uczestnikami obrotu gospodarczego miały świadomość trudnej sytuacji gospodarczej Grecji i związanego z tym ryzyka.

Sąd uznał, że nie można stosować zasady równego traktowania dla prywatnych banków oraz ECB i banków centralnych, ze względu na to, że nie były w tej samej sytuacji. ECB i banki centralne działały w zakresie swoich obowiązków, w celu zapewnienia stabilności cen i prawidłowości realizacji polityki monetarnej. Natomiast prywatni inwestorzy nabywali greckie instrumenty w celu zysku.

Orzeczenie jest I instancji – przysługuje od niego apelacja do Trybunału.

Treść orzeczenia: http://curia.europa.eu/juris/documents.jsf?num=T-749/15

Nota prasowa: http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2017-01/cp170005en.pdf

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 9 listopada 2016 roku w sprawie C-42/15

9 listopada 2016 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-42/15, w którym dokonał interpretacji wybranych przepisów Dyrektywy w sprawie umów o kredyt konsumencki (Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG), w tym m.in. z zakresu wymaganej formy oraz składników treści umowy kredytowe w kontekście jej ważności.

W czerwcu 2011 roku Home Credit Slovakia (Słowacja) zawarł z Klárą Bíróovą umowę kredytu. Umowa przewidywała, iż stanowiące odrębny dokument ogólne warunki umowy stanowią jej integralną część. Klara Bíróová potwierdziła, iż otrzymała ogólne warunki umowy, zapoznała się z nimi i wyraziła zgodę na związanie się nimi. Jednocześnie same ogólne warunki umowy nie zostały podpisane przez żadną ze stron umowy.

Ogólne warunki umowy nie zawierały informacji na temat proporcji, w jakich każda spłacona przez kredytobiorcę miesięczna rata kredytu będzie przeznaczona na zapłatę odsetek i opłat, a w jakich na spłatę samego kapitału.

Po uiszczeniu dwóch pierwszych rat kredytu Klara Bíróová przestała spłacać kredyt, w wyniku czego bank zażądał od niej spłaty całości kredytu, wzywając jednocześnie do spłaty kapitału, odsetek za zwłokę i kar za opóźnienie zgodnie z umową. W wyniku braku zapłaty, bank wniósł pozew o zapłatę.

Rozpatrując sprawę, sąd krajowy powziął wątpliwości co do ważności umowy w zakresie, w jakim ogólne warunki umowy nie zostały podpisane przez strony. Sąd wyraził również wątpliwość odnośnie m.in. zgodności z prawem UE wybranych przepisów prawa słowackiego z zakresu ochrony konsumentów (w tym przepisu pozbawiającego kredytodawcę prawa do odsetek i do kosztów w przypadku, gdy nie ujął on niektórych informacji w umowie).

Mając na uwadze wątpliwości, sąd słowacki zwrócił się do TSUE z serią pytań prejudycjalnych w celu wyjaśnienia wątpliwości w świetle postanowień Dyrektywy w sprawie umów o kredyt konsumencki.

Odpowiadając, w wyroku z 9 listopada 2016 roku Trybunał Sprawiedliwości orzekł, iż w świetle postanowień Dyrektywy w sprawie umów o kredyt konsumencki:

Umowa o kredyt niekoniecznie musi zostać sporządzona w jednym dokumencie, ale wszystkie elementy określone w art. 10 ust. 2 wspomnianej dyrektywy powinny zostać sporządzone w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku;
Nie stoi na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie ustanowiło w uregulowaniu krajowym z jednej strony, że umowa o kredyt objęta zakresem stosowania dyrektywy i sporządzona w formie papierowej powinna być podpisana przez strony, oraz z drugiej strony, że ten wymóg złożenia podpisu ma zastosowanie do wszystkich elementów tej umowy określonych w art. 10 ust. 2 dyrektywy;
Artykuł 10 ust. 2 lit. h) dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że nie jest konieczne, by umowa o kredyt zawierała wskazanie poszczególnych terminów płatności, jakiej ma dokonać konsument, poprzez wskazanie konkretnej daty, o ile warunki tej umowy pozwalają owemu konsumentowi na ustalenie bez trudności i z pewnością dat płatności;
Artykuł 10 ust. 2 lit. h) oraz i) dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że umowa o kredyt na czas określony przewidująca spłatę kapitału w ramach następujących po sobie płatności nie musi określać w formie tabeli spłat, jaka część każdej płatności będzie przeznaczona na spłatę tego kapitału. Przepisy te w związku z art. 22 ust. 1 owej dyrektywy sprzeciwiają się temu, by państwo członkowskie wprowadziło taki obowiązek w uregulowaniu krajowym;
Artykuł 23 dyrektywy należy interpretować w ten sposób, iż nie stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie przewidziało w uregulowaniu krajowym, że w wypadku gdy umowa o kredyt nie zawiera wszystkich elementów wymaganych w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, umowę tę uważa się za nieoprocentowaną i bezpłatną, o ile chodzi o element, którego brak może podważyć możliwość dokonania przez konsumenta oceny zakresu ciążącego na nim zobowiązania.

Treść wyroków Trybunału Sprawiedliowści Unii Europejskiej (wersja polska oraz angielska):

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=9ea7d0f130d559430e3036774a11a384c3a41ae260dc.e34KaxiLc3eQc40LaxqMbN4Pah4Ke0?text=&docid=185223&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=403735

Informacja prasowa (wersja polska oraz angielska):

http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2016-11/cp160119pl.pdf

http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2016-11/cp160119en.pdf

Wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 20 września 2016 roku w połączonych sprawach C-8/15 P, C-9/15 P i C-10/15 P oraz w połączonych sprawach C-105/15 P, C-106/15 P, C-107/15 P, C-108/15 P i C-109/15 P

Wyrokami z dnia 20 września 2016 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozstrzygnął sprawy dotyczące możliwości zaskarżenia Komisji Europejskiej i EBC za działania podjęte w ramach Europejskiego Mechanizmu Stabilności przez państwa członkowskie Eurogrupy. Trybunał dokonał ww. rozstrzygnięć w wyniku odwołań powodów wniesionych od postanowień Sądu Unii Europejskiej wydanych w październiku oraz listopadzie 2014 roku. Należy przy tym zaznaczyć, iż w ramach tego samego postępowania rzecznicy generalni Melchior Wathelet i Nils Wahl wydali w dniu 21 kwietnia 2016 roku opinie w których zaproponowali, aby Trybunał utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia Sądu.

Pierwszy z wyroków Trybunału (połączone sprawy C-105/15 P, C-106/15 P, C-107/15 P, C-108/15 P i C-109/15 P) utrzymał w mocy postanowienia Sądu z października 2014 roku w przedmiocie skarg mających na celu stwierdzenie nieważności oświadczenia Eurogrupy z marca 2013 roku, jak również oddalił odwołania stron. Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału, Sąd prawidłowo ocenił, iż oświadczenie Eurogrupy nie może być uważane za wspólną decyzję Komisji oraz EBC.

Drugim z wyroków (połączone sprawy C-8/15 P, C-9/15 P i C-10/15 P) Trybunał uchylił postanowienia Sądu z listopada 2014 roku dotyczące skarg w przedmiocie odszkodowania, uznając, iż Sąd mylił się co do prawa przez uznanie, iż nie jest właściwy do rozpatrzenia ww. skarg. Jednocześnie Trybunał orzekł co do meritum sprawy i po rozpatrzeniu skarg dokonał ich oddalenia uzasadniając to tym, iż w przedmiotowych sprawach nie zostały spełnione przesłanki pozakontraktowej odpowiedzialności Unii Europejskiej.

Treść wyroków Trybunału Sprawiedliowści Unii Europejskiej (wersja polska oraz angielska):

Połączone sprawy C-105/15 P, C-106/15 P, C-107/15 P, C-108/15 P i C-109/15 P:

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=183547&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=460262

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=183547&pageIndex=0&doclang=EN&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=460262

Połączone sprawy C-8/15 P, C-9/15 P i C-10/15 P:

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=183548&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=460375

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=183548&pageIndex=0&doclang=EN&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=460375

Informacja prasowa (wersja angielska):

http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2016-09/cp160102en.pdf

Wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2016 roku w sprawie C-526/14

19 lipca 2016 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-526/14 w zakresie zgodności Komunikatu Komisji w sprawie stosowania od dnia 1 sierpnia 2013 r. reguł pomocy państwa w odniesieniu do środków wsparcia na rzecz banków w kontekście kryzysu finansowego z prawem UE, jak również jego mocy wiążacej w odniesieniu do Państw Członkowskich. Wyrok został wydany w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej przez słoweński sąd konstytucyjny. Należy zaznaczyć, iż wyżej wymieniony Komunikat stanowił również podstawę do wydania wstępnej zgody na udzielenie pomocy publicznej w polskim sektorze bankowym.

Słoweńskie prawo bankowe posiada przepisy będące przeniesieniem norm zawartych w Komunikacie. Na podstawie słoweńskiego prawa bankowego, w 2013 roku na fali kryzysu wobec 5 słoweńskich banków podjęto środki przewidziane w tymże prawie (m.in. przewidywały one dokapitalizowanie dwóch banków).

W następstwie podjęcia wyżej wymienionych środków, szereg przepisów słoweńskiego prawa bankowego ich dotyczących został zaskarżony do słoweńskiego sądu konstytucyjnego przez akcjonariuszy i posiadaczy obligacji uprzywilejowanych, którzy skarżyli fakt, że dla zatwierdzenia pomocy państwa niezbędne było umorzenie tychże obligacji będących papierem dłużnym i udziałem w kapitale. Słoweński sąd konstytucyjny zauważył, iż choć skarżone są przepisy słoweńskiego prawa bankowego, przepisy te są „transpozycją” Komunikatu Komisji, stąd też w rzeczywistości dotyczą właśnie niego – dlatego zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z szeregiem pytań prejudycjalnych dot. mocy wiążącej Komunikatu oraz jego zgodności z prawem UE.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, iż Komunikat nie ma wiążącego skutku wobec Państw Członkowskich, lecz zawiera jedynie wskazówki jakie Komisja Europejska bierze pod uwagę przy ocenie tego, czy dana pomoc publiczna może być dozwolona - jest to działanie w ramach uprawnień Komisji - lecz mimo wszystko w każdym wypadku Komisja musi dokonać analizy całości okoliczności.

Ponadto Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że Komunikat ten nie jest sprzeczny z poszczególnymi aktami prawa UE, dokładniej nie narusza prawa Unii podział obciążenia pomiędzy udziałowców i wierzycieli podporządkowanych w celu wydania przez Komisję zezwolenia na pomoc państwa na rzecz deficytowego banku.

Trybunał podkreślił, że Komunikat został przyjęty na podstawie postanowienia TFUE, zgodnie z którym Komisja może uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym pomoc mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego. Środki podziału obciążenia zmierzają bowiem do zagwarantowania, że przed przyznaniem jakiejkolwiek pomocy państwa banki, które wykazują deficyt kapitałów własnych, będą współdziałać z inwestorami w celu zmniejszenia tego deficytu, w szczególności poprzez mobilizację kapitałów własnych, a także poprzez wkład wierzycieli podporządkowanych, ponieważ takie środki mogą zmniejszyć znaczenie przyznawanej pomocy państwa. Przeciwne rozwiązanie zagrażałoby spowodowaniem zakłóceń konkurencji w zakresie, w jakim banki, których akcjonariusze i wierzyciele podporządkowani nie przyczynili się do zmniejszenia deficytu kapitału własnego, otrzymałyby pomoc państwa w większej wysokości niż ta, która byłaby wystarczająca do pokrycia pozostałego deficytu w kapitale własnym.

Treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2016 roku w sprawie C-526/14 (wersja polska oraz angielska):

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=9ea7d0f130d5e82ac15a57a746c58999cad983d1bc97.e34KaxiLc3eQc40LaxqMbN4Pa3eOe0?text=&docid=181842&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=90475

Informacje prasowe (wersja polska oraz angielska):

http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2016-07/cp160080pl.pdf

http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2016-07/cp160080en.pdf

Opinia Rzecznika Generalnego z dnia 13 lipca 2016 roku w połączonych sprawach C-154/15, C-307/15 oraz C-308/15

13 lipca 2016 roku Rzecznik Generalny wydał opinię w połączonych sprawach C-154/15, C-307/15 oraz C-308/15. Opinia dotyczy pytań prejudycjalnych hiszpańskich sądów odnośnie tego, czy czasowe ograniczenia skutków stwierdzenia nieważności klauzul dolnego progu w umowach kredytowych mogą być interpretowane jako nienaruszające przepisów prawa UE – w tym w szczególności Dyrektywy w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

9 maja 2013 roku hiszpański sąd najwyższy uznał zamieszczane w umowach o kredyty hipoteczne klauzule dolnego progu za niedozwolone postanowienia umowne, stwierdzając tym samym, iż nie są one wiążące dla konsumentów. Klauzule stanowiły, że spadek stóp procentowych poniżej określonego w umowie dolnego progu nie miał wpływu na sytuację konsumenta, jako iż dalej musiał on płacić odsetki z uwzględnieniem wysokości stóp procentowych określonej w tymże progu. Unieważniając klauzule dolnego progu hiszpański sąd najwyższy jednocześnie uznał, iż skutki czasowe jego wyroku w zakresie stwierdzenia nieważności przedmiotowych klauzul zostaną ograniczone – stwierdzenie nieważności nie będzie miało charakteru retroaktywnego i będzie skutkować jedynie od daty wydania wyroku.

Jednocześnie kilku klientów banku złożyło indywidualne pozwy dotyczące unieważnionych przez hiszpański sąd najwyższy klauzul, wnosząc m.in. o zwrot całości kwot pobieranych na podstawie klauzul dolnego progu od momentu zawarcia umów o kredyt. W związku z powyższym, rozpatrujące wskazane sprawy sądy zwróciły się do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi dotyczącymi kwestii, czy uznanie przez hiszpański sąd najwyższy, iż jego wyrok unieważniający klauzule dolnego progu odnosi wobec tych klauzul skutek ex nuncjest zgodne z Dyrektywą, biorąc pod uwagę, iż na jej gruncie klauzule uznane za niedozwolone postanowienia umowne nie są wiążące dla konsumentów.

Zgodnie z opinią Rzecznika, artykuł 6(1) Dyrektywy czytany w kontekście zasad równoważności i skuteczności nie wyklucza zastosowania przez hiszpański sąd najwyższy ograniczenia skutków wyroku. Ograniczenie skutków czasowych stwierdzenia nieważności klauzul dolnego progu zawartych w umowach o kredyty hipoteczne jest zgodne z Dyrektywą.

Rzecznik stwierdził, że Dyrektywa nie dokonuje harmonizacji sankcji wymierzanych w przypadku uznania określonej klauzuli za niedozwolone postanowienie umowne – nie wymaga ona, aby ustawodawstwa krajowe musiały przewidywać nieważność ex tunc takich klauzul. Państwa członkowskie mogą same określać skutki (sankcje) uznania danej klauzuli za abuzywną w swych ustawodawstwach, o ile przewidziane przepisy nie naruszają zasad równoważności oraz skuteczności.

Treść opinii (wersja angielska):

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=9ea7d2dc30dde725c34444ab477f85a9c3969bee3fba.e34KaxiLc3qMb40Rch0SaxuTbNb0?text=&docid=181583&pageIndex=0&doclang=en&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=640197

Informacja prasowa (wersja polska i angielska):

http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2016-07/cp160075pl.pdf

http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2016-07/cp160075en.pdf

Opinie rzeczników generalnych w sprawach połączonych C-8/15, C-10/15, C-105/15, C-106/15, C-107/15, C-108/15 i C-109/15 – przeciwko Komisji i EBC

W 2012 roku banki na Cyprze doświadczyły trudności finansowych. Rząd Cypru uzyskał pomoc od Eurogrupy w ramach Europejskiego Mechanizmu Stabilności (ESM), którego szczegóły określono w protokole ustaleń (memorandum of understanding) w sprawie restrukturyzacji banków BoC i Laïki.

Zastosowane środki doprowadziły do obniżenia wartości depozytów zgromadzonych w ww. bankach. W przedmiotowej sprawie osoby fizyczne oraz spółka wniosły skargi do Sądu Unii Europejskiej, aby Komisja i EBC wypłaciły im odszkodowanie wynoszące równowartość zmniejszenia wartości ich depozytów z tytułu szkody poniesionej w wyniku przyjęcia protokołu ustaleń oraz w celu stwierdzenia nieważności spornych środków przewidzianych w tym protokole. Dodatkowo osoby fizyczne wniosły skargi do Sądu mające na celu stwierdzenie nieważności oświadczenia Eurogrupy z marca 2013 r. dotyczącego restrukturyzacji cypryjskiego sektora bankowego.

Postanowieniami w październiku i listopadzie 2014 roku Sąd oddalił skargi, uznając, że są niedopuszczalne z uwagi na to, że Komisja i EBC nie stały za przyjęciem protokołu ustaleń, że EMS nie mógł być uważany za należący do instytucji Unii oraz że oświadczenia Eurogrupy nie można było przypisać Komisji i EBC ani też nie mogło ono wywrzeć skutków prawnych wobec osób trzecich. Ww. osoby fizyczne oraz spółka wniosły następnie odwołania do Trybunału Sprawiedliwości w celu uchylenia postanowień Sądu.

W postępowaniu przed Trybunałem, w opiniach wydanych w dniu 21 kwietnia 2016 roku rzecznicy generalni Melchior Wathelet i Nils Wahl, rozpatrujący odwołania skierowane odpowiednio przeciwko postanowieniom z października i listopada 2014 r., zaproponowali, by Trybunał utrzymał w mocy postanowienia Sądu.

W odniesieniu do skarg o stwierdzenie nieważności skierowanych przeciwko oświadczeniu Eurogrupy z marca 2013 r., rzecznik stwierdził, że świadczenia Eurogrupy nie można przypisać Komisji i EBC. Potwierdził też stanowisko Sądu, że na Eurogrupę nie zostały delegowane żadne kompetencje Komisji i EBC oraz że instytucje te nie mogą sprawować kontroli względem niej. Dodatkowo, zwracił uwagę, że oświadczenie Eurogrupy nie może wywoływać skutków prawnych względem osób trzecich i w konsekwencji nie może zostać zaskarżone do sądów UE.

Odnośnie odwołania w zakresie skarg odszkodowawczych, rzecznik uznał, że szkoda, jaką miałyby ponieść osoby fizyczne ze względu na podpisanie protokołu ustaleń pomiędzy EMS a Cyprem nie została wyrządzona przez instytucję Unii Europejskiej, ponieważ EMS nie jest instytucją Unii, a Komisja i EBC nie mogą być uważane za stojące za przyjęciem protokołu. Wyjaśnił także, że EMS, a ostatecznie tworzące go państwa ponoszą odpowiedzialność z tytułu protokołu ustaleń – osoby, które uważają, że doznały szkody, mogą wytoczyć powództwo przed sądami krajowymi.

W odniesieniu natomiast do odwołania w sprawie skargi o stwierdzenie nieważności skierowanych przeciwko protokołowi ustaleń, rzecznik stwierdził, że Sąd nie dopuścił się błędu uznając te skargi za niedopuszczalne - sądy Unii są właściwe do kontroli legalności jedynie aktów instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii, a ani EMS, ani Cypr nie są takimi podmiotami Unii.

Nota prasowa:

http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2016-04/cp160044pl.pdf

http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2016-04/cp160044en.pdf

Opinia Rzecznika Generalnego Wahla:

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=176761&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=902534

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=176761&pageIndex=0&doclang=PL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=902534

Opinia Rzecznika Generalnego Watheleta:

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=176841&pageIndex=0&doclang=PL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=434253

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=176841&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=434253

Wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 kwietnia 2016 roku w sprawie C-377/14

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał w dniu 21 kwietnia 2016 roku wyrok w sprawie C-377/14 (Ernst Georg Radlinger i Helena Radlingerová przeciwko Finway a.s.), stwierdzając, iż obowiązek sądu krajowego zbadania z urzędu poszanowania przepisów prawa Unii w dziedzinie ochrony konsumentów znajduje zastosowanie w ramach postępowania upadłościowego. W myśl wspomnianego obowiązku sąd krajowy jest również zobowiązany do zbadania, czy informacje, które powinny zostać zawarte w umowie o kredyt konsumencki zostały podane w sposób jasny i zwięzły.

Wyrok dotyczył sprawy małżeństwa, które zawarło umowę o kredyt konsumencki.

Spółka Finway – cesjonariusz wierzytelności względem Państwa Radlinger - poinformowała ich o natychmiastowej wymagalności całej kwoty długu twierdząc, iż na etapie zawarcia umowy o kredyt zostały przez nich przemilczane istotne informacje.

Państwo Radlinger złożyli do Krajský soud v Plzni (sądu okręgowego w Pilźnie) wniosek o ogłoszenie ich upadłości, który następnie został przekazany Krajsky soud v Praze (sądowi okręgowemu w Pradze). Sąd ogłosił upadłość małżonków Radlinger, powołując przy tym syndyka masy upadłości i wzywając wierzycieli do zgłaszania wierzytelności. W konsekwencji, Finway zgłosiła dwie wierzytelności nadające się do realizacji w drodze egzekucji.

Państwo Radlinger - uznając, że wierzytelności nadają się do realizacji w drodze egzekucji – jednocześnie zakwestionowali ich wysokość twierdząc, że warunki spornej umowy były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Złożyli powództwo incydentalne, w ramach którego domagają się oni stwierdzenia częściowej, względnie całkowitej niezgodności z prawem wierzytelności zgłoszonych przez Finway.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd okręgowy w Pradze skierował do Trybunału Sprawiedliwości pytanie, czy przepisy prawa Unii obowiązujące w dziedzinie ochrony konsumentów stoją na przeszkodzie stosowaniu uregulowania prawa czeskiego, które nie zezwala sądowi, przed którym toczy się postępowanie upadłościowe, na badanie z urzędu nieuczciwego charakteru warunku umowy o kredyt konsumencki.

Czeski sąd chce również ustalić, czy na sądzie krajowym spoczywa obowiązek zbadania z urzędu, czy związane z kredytem konsumenckim informacje, które powinny zostać zawarte we wspomnianej umowie, zostały w niej podane w sposób jasny i zwięzły.

W swym dzisiejszym wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europeskiej stwierdził, co następuje:

Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować, że stoi on na przeszkodzie stosowaniu uregulowania krajowego, które w kontekście postępowania upadłościowego nie zezwala sądowi na badanie z urzędu ewentualnie nieuczciwego charakteru warunków umowy, z której wywodzone są wierzytelności zgłoszone w odnośnym postępowaniu upadłościowym, a, po drugie, zezwala temu sądowi na zbadanie jedynie niezabezpieczonych wierzytelności i to jedynie w oparciu o ograniczoną liczbę zarzutów dotyczących jej przedawnienia lub wygaśnięcia.
Artykuł 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy interpretować, że nakłada on na sąd krajowy rozpoznający spór dotyczący wierzytelności wywodzonych z umowy o kredyt w rozumieniu rzeczonej dyrektywy, obowiązek zbadania z urzędu poszanowania wymogu informacyjnego oraz wyciągnięcia wszystkich konsekwencji naruszenia takiego obowiązku, pod warunkiem, że sankcje spełniają wymogi ustanowione w art. 23 dyrektywy.
Artykuł 3 lit. l) i art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48, a także pkt I załącznika I do rzeczonej dyrektywy należy interpretować, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych przez kredytodawcę z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi.
Przepisy dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że dla potrzeb oceny rażąco wysokiego odszkodowania przewidzianego na wypadek niewykonania przez konsumenta zobowiązań, konieczne jest rozpatrzenie łącznego skutku wszystkich relewantnych postanowień umowy, bez względu na to, czy wierzyciel domaga się pełnego wykonania każdego z nich i że w takim przypadku na sądach krajowych spoczywa obowiązek wyciągnięcia wszystkich konsekwencji wynikających ze stwierdzenia nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy poprzez odstąpienie od stosowania każdego z warunków uznanych za nieuczciwy.

Treśc wyroku (wersja polska oraz angielska):

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=176802&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=152174

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=176802&pageIndex=0&doclang=EN&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=152174

Informacje prasowe (wersja polska oraz angielska):

http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2016-04/cp160043pl.pdf

http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2016-04/cp160043en.pdf

Zestawienie orzecznictwa TSUE w zakresie ochrony danych osobowych grudzień 2014 - grudzień 2015 roku

European Data Protection Supervisor (Europejski Inspektor Ochrony Danych Osobowych) opracował i opublikował w marcu 2016 roku zestawienie orzecznictwa w zakresie ochrony danych osobowych w okresie od 2014 do końca 2015 roku. Zestawienie zawiera przede wszystkim orzecznictwo TSUE dotyczące interpretacji Dyrektywy 95/46, ale także orzecznictwo Trybunału odnoszące się do zakresu prawa do dostępu do informacji i dokumentów oraz orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i wybranych sądów krajowych państw członkowskich UE. Ponadto w dokumencie można znaleźć informacje na temat zawisłych obecnie spraw.

Dokument dostępny jest na stronach EDPS pod poniższym adresem: https://secure.edps.europa.eu/EDPSWEB/webdav/site/mySite/shared/Documents/EDPS/MembersMission/Members/Documents/16-03-15_Case_Law_Overview_2015_EN.pdf

Orzeczenie TSUE z dnia 28 stycznia 2016 roku w sprawie T-427/12 Austria v Komisja Europejska

W zeszłym tygodniu TSUE wydał ciekawe orzeczenie w sprawie pomocy publicznej dla banków. BayernLB, który był posiadaczem większości akcji banku Hypo Group Alpe Adria, który uległ nacjonalizacji przez Austrię w 2009 roku poprzez nabycie udziałów tegoż banku. W ramach umowy sprzedaży udziałów BayernLB wyraził zgodę na utrzymanie linii kredytowych, które miałyby pozostać w ramach HGAA do końca 2013 roku. W konsekwencji BayernLB uzyskał od Austrii gwarancję, że kwota tychże kredytów będzie w razie potrzeby zwrócona przez austriacki Skarb Państwa - miało to na celu obniżenie ryzyka ewentualnej upadłości HGAA.

Austria nie zgodziła się z decyzją Komisji, która uznała powyższe za pomoc publiczną, lecz jednocześnie wyraziła na nią zgodę uznając, że była ona zgodna z przepisami dotyczącymi restrukturyzacji banków.

Treść orzeczenia: http://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?td=ALL&language=en&jur=C,T,F&num=T-427/12

Nota prasowa: http://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2016-01/cp160008en.pdf

Wyrok TSUE z dnia 3 grudnia 2015 roku: sprawa C-312/14 Banif Plus Bank Zrt. v Mártono Lantos i Mártonne Lantos

W wydanym w dniu 3 grudnia wyroku, odpowiadając na pytanie prejudycjalne postawione przez sąd węgierski w sprawie Banif Plus Bank Zrt. przeciwko Mártonowi Lantosowi i Mártonne Lantos (sygnatura akt sprawy: C-312/14) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jednoznacznie stwierdził, że kredyty denominowane do waluty obcej nie stanowią produktu inwestycyjnego, a oferowanie ich przez bank nie stanowi usługi inwestycyjnej w rozumieniu Dyrektywy MiFID (Dyrektywa 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 roku w sprawie rynków instrumentów finansowych, zmieniającej dyrektywę Rady 85/11/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającej dyrektywę Rady 93/22/EWG).

Trybunał w wyroku określił również, ż tego typu kredyty, w których kwota kredytu określana jest w walucie krajowej na podstawie transakcji w oparciu o kurs kupna waluty mającej zastosowanie przy uruchomieniu środków, a wysokość raty kredytu ustalana jest na podstawie transakcji w oparciu o kurs sprzedaży tejże waluty stosowanego przy obliczaniu każdej raty, nie są objęte zakresem ww. Dyrektywy MiFID.

Transakcje te – polegające na wymianie tychże walut - w ocenie Trybunału stanowią transakcje wymiany, które są wyłącznie dodatkowe wobec udzielenia i zwrotu kredytu (pkt 55 uzasadnienia wyroku) i ograniczają się do wymiany, na podstawie kupna lub sprzedaży danej waluty obcej, kwot kredytu i rat wyrażonych w tej walucie (waluta rozliczeniowa) na walutę krajową (waluta płatnicza) (pkt 56 uzasadnienia wyroku). Celem tych transakcji jest posłużenie za sposoby wykonania istotnych zobowiązań płatniczych z umowy kredytu – udostępnienie kapitału (umożliwienie udzielenia kredytu) i jego zwrot przez kredytobiorcę, a „nie realizacja inwestycji, gdyż kredytobiorca (konsument) zamierza uzyskać fundusze na nabycie dobra konsumpcyjnego lub świadczenie usługi, a nie na przykład zarządzać ryzykiem kursowym czy spekulować kursami wymiany walut obcych” (vide pkt 57 i 61 uzasadnienia wyroku).

Ponadto, Trybunał uznał, że celem umowy kredytu takiej jak w przedmiotowej sprawie nie jest sprzedaż aktywów finansowych za cenę ustaloną przy zawarciu umowy a także, że nie można dokonać rozróżnienia pomiędzy samą umową kredytu a terminową transakcją walutową, jeżeli jej jedynym przedmiotem jest wykonanie istotnych zobowiązań z tej umowy kredytu, tj. zobowiązań do zapłaty kapitału i rat (pkt 70 i 71 uzasadnienia wyroku).

Oznacza to, że kredytobiorcy, którzy zaciągnęli przedmiotowe kredyty nie mogą być uznani za inwestorów w rozumieniu ww. dyrektywy z uwagi na fakt, że za inwestora uznana może być osoba, która zawiera umowę danego instrumentu inwestycyjnego w celu osiągnięcia zysku poprzez spekulację kapitałem, czy zarządzania ryzykiem kursowym. Żadna z tych sytuacji nie ma miejsca, wywodzi Trybunał, w przedmiotowej sprawie, gdzie umowa kredytu ma na celu pokrycie kosztu zakupu - w tym przypadku samochodu, a generalnie mówiąc rzeczy - nie w celu prima facie inwestycyjnym, lecz konsumpcyjnym.

Trybunał potwierdził tym samym prawidłowość działania banków, które oferując kredyty denominowane do walut obcych, w tym do franka szwajcarskiego, nie były zobowiązane do przeprowadzania oceny adekwatności - wg przepisów MiFID, lecz prawidłowo postępowały szczegółowo badając zdolność kredytową kredytobiorców.

Należy także podkreślić, że Trybunał jasno stwierdził, że w przypadku przedmiotowej umowy kredytu „wartość walut, jaką należy uwzględnić przy obliczaniu zwrotu, nie jest ustalona z góry, ponieważ jest określona na podstawie kursu sprzedaży wspomnianych walut w dniu wymagalności każdej raty” (vide pkt 74 uzasadnienia wyroku).

Treść wyroku: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=172564&pageIndex=0&doclang=PL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=76947

Wyrok TSUE z dnia 22 października 2015 roku: sprawa C-264/14 Skatteverket v D. Hedqvist

Pan Hedqvist zamierzał oferować usługi wymiany walut „tradycyjnych” na walutę wirtualną „bitcoin”. W związku z powyższym, wystąpił o interpretację do szwedzkiej komisji prawa podatkowego z pytaniem czy jego działalność podlega zwolnieniu z VAT zgodnie z Dyrektywą VAT, która zakłada zwolnienie transakcji dot. „walut, banknotów i monet używanych jako prawny środek płatniczy”.

Skatteverket – urząd skarbowy – wniosł do sądu skargę na decyzję uznającą powyższe zwolnienie. W efekcie sąd skierował do TSUE pytanie prejudycjalne.

TSUE w wyroku z 22 października 2015 roku uznał, że ww. działalność – wymiana bitcoinów - zwolniona jest z podatku VAT. TSUE uznał taką wymianę za transakcję dotyczącą walut, banknotów i monet używanych jako prawny środek płatniczy. TSUE stwierdził, że wyłącznie spod zwolnienia pozbawiłoby wnioskodawcę skutków w odniesieniu do celu zwolnienia, który polega na zaradzeniu trudnościom związanym z ustaleniem podstawy opodatkowania i kwoty podatku VAT.

Treść wyroku: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=170305&pageIndex=0&doclang=PL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=76947

Wyrok TSUE z dnia 6 października 2015 roku: sprawa C-362/14 M. Schrems v DP Commissioner

Pan Maximillian Schrems zaskarżył do irlandzkiego odpowiednika GIODO skargę na działanie Facebooka polegające na przesyłaniu jego danych do Stanów Zjednoczonych. Irlandzki podmiot oddalił skargę argumentując, że wiąże go decyzja Komisji o ws. adekwatności poziomu ochrony danych osobowych w USA (tzw. Safe Harbour).

Nie zważając na powyższe, pan Maximillian Schrems odwołał się do miejscowego sądu, który uznał wątpliwości wnioskodawcy co do legalności przetwarzania danych i skierował do TSUE pytanie prejudycjalne. Przedmiotowe pytanie dotyczyło wiążącego charakteru Safe Harbour wobec podmiotów krajowych oraz tego, czy w ocenie TSUE zapewnione są wg tej decyzji gwarancje ochrony danych obywateli UE w USA.

TSUE uznał w wyroku z 6 października 2015 roku decyzję KE ws. adekwatności poziomu ochrony danych osobowych w USA (tzw. Safe Harbour) za nieważną. Zgodnie z poglądem TSUE, decyzja KE nie wiąże krajowych organów ochrony danych osobowych, a KE nie miała prawa ogniczać kompetencji tych organów, działających zgodnie z Dyrektywą 95/46/WE. Co więcej, w ocenie Trybunału Safe Harbour narusza Kartę praw podstawowych UE (prawo do poszanowania życia prywatnego oraz prawo do skutecznej ochrony sądowej).

Treść wyroku: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?docid=169195&doclang=PL