Konsultacje i ukierunkowane konsultacje KE w sprawie konkurencyjności sektora bankowego - stanowiska ZBP - marzec/kwiecień 2026 r.

Związek Banków Polskich aktywnie uczestniczy w konsultacjach Komisji Europejskiej dotyczących konkurencyjności sektora bankowego w Unii Europejskiej, konsekwentnie reprezentując interesy polskiego sektora finansowego.

Termin na zgłaszanie uwag w Ukierunkowanych Konsultacjach Komisji Europejskiej dotyczących konkurencyjności sektora bankowego w UE upłynął 19 kwietnia 2026 r. Tak samo jak w przypadku ogólnych Konsultacji z terminem do 10 marca 2026 r. Związek przedstawił uzasadnione i konkretne stanowisko. To kolejny przykład, że głos polskiego sektora finansowego dzięki ZBP jest nie tylko słyszany, ale realnie uwzględniany w procesie legislacyjnym.

Najnowsze konsultacje stanowią kolejny dowód na to, że głos polskich banków jest nie tylko obecny w debacie europejskiej, ale również realnie wpływa na kierunek prac legislacyjnych. Skuteczność działań ZBP wynika z połączenia dwóch kluczowych elementów: zdolności do formułowania precyzyjnych, opartych na praktyce rynkowej postulatów oraz umiejętności skutecznego docierania z nimi do właściwych interesariuszy na poziomie unijnym.

W swoim stanowisku ZBP podkreśla fundamentalne znaczenie sektora bankowego dla finansowania gospodarki europejskiej, w tym inwestycji związanych z transformacją energetyczną, cyfryzacją oraz rozwojem innowacji. Jednocześnie wskazuje, że dalsze wzmacnianie konkurencyjności banków w UE wymaga stworzenia bardziej spójnego i proporcjonalnego otoczenia regulacyjnego. Obecne ramy prawne, choć przyczyniły się do zwiększenia stabilności sektora po kryzysie finansowym, w wielu obszarach generują nadmierne obciążenia administracyjne i kosztowe, które ograniczają zdolność banków do efektywnego wspierania gospodarki.

Jednym z kluczowych postulatów ZBP jest wzmocnienie zasady proporcjonalności w regulacjach nadzorczych, w szczególności wobec małych i nieskomplikowanych instytucji finansowych, takich jak banki spółdzielcze. Instytucje te odgrywają istotną rolę w finansowaniu lokalnych społeczności, rolnictwa oraz sektora MŚP, a jednocześnie są obciążone wymogami projektowanymi z myślą o dużych, międzynarodowych grupach bankowych. W opinii ZBP obecne podejście nie odzwierciedla rzeczywistego profilu ryzyka tych podmiotów i może prowadzić do osłabienia ich konkurencyjności oraz ograniczenia dostępności finansowania na poziomie lokalnym.

ZBP zwraca również uwagę na potrzebę kompleksowego uproszczenia regulacji sektora finansowego w UE. Dotyczy to zarówno nadmiernej liczby i złożoności wymogów kapitałowych, jak i rozbudowanych obowiązków raportowych oraz rosnącej liczby regulacji drugiego i trzeciego poziomu. W ocenie Związku konieczny jest przegląd istniejących przepisów w celu eliminacji nakładających się i nieproporcjonalnych wymogów oraz zwiększenia przejrzystości całego systemu regulacyjnego. Uproszczenie powinno objąć także procesy nadzorcze, które obecnie często wiążą się z duplikacją wymagań i ograniczoną przewidywalnością.

Istotnym obszarem poruszanym w stanowisku jest także kwestia równych warunków konkurencji pomiędzy bankami a podmiotami niebankowymi, w tym firmami fintech i bigtech. ZBP wskazuje, że obecna asymetria regulacyjna prowadzi do sytuacji, w której banki ponoszą znacznie wyższe koszty zgodności przy jednoczesnym konkurowaniu z podmiotami działającymi w lżejszych reżimach regulacyjnych. Taki stan rzeczy może w dłuższej perspektywie osłabiać stabilność systemu finansowego oraz ograniczać zdolność banków do inwestowania w innowacje.

W ramach konsultacji ZBP odnosi się również do barier ograniczających finansowanie gospodarki, wskazując m.in. na znaczenie stabilności otoczenia prawnego i regulacyjnego, poziomu obciążeń podatkowych oraz skutków nadmiernie restrykcyjnych regulacji w zakresie ochrony konsumenta. Czynniki te wpływają na koszt i dostępność kredytu, szczególnie dla małych i średnich przedsiębiorstw, które w największym stopniu polegają na finansowaniu bankowym.

Związek podkreśla także potrzebę dalszego rozwoju rynku kapitałowego w UE oraz zwiększenia udziału inwestorów detalicznych. W tym kontekście proponuje konkretne zmiany regulacyjne, które mogłyby sprzyjać efektywniejszej alokacji oszczędności, w tym m.in. odejście od czysto transakcyjnego podejścia do oceny adekwatności produktów inwestycyjnych na rzecz podejścia portfelowego, lepiej odzwierciedlającego rzeczywiste ryzyko ponoszone przez inwestorów.

W stanowisku ZBP wskazuje się również na utrzymującą się fragmentację rynku bankowego w UE oraz bariery utrudniające rozwój działalności transgranicznej. Różnice w systemach prawnych, podatkowych i nadzorczych, a także niepełna harmonizacja przepisów unijnych, ograniczają możliwości budowy rzeczywiście jednolitego rynku usług bankowych. Zdaniem Związku konieczne są dalsze działania na rzecz spójności regulacyjnej oraz dokończenia budowy unii bankowej.

Aktywność ZBP w konsultacjach Komisji Europejskiej pokazuje, że skuteczna reprezentacja interesów sektora bankowego wymaga nie tylko identyfikacji kluczowych wyzwań, ale również umiejętności przekładania ich na konkretne, możliwe do wdrożenia propozycje legislacyjne. Dzięki obecności w Brukseli oraz stałemu dialogowi z instytucjami unijnymi, Związek Banków Polskich przyczynia się do kształtowania regulacji, które lepiej odpowiadają specyfice europejskiego i polskiego sektora bankowego oraz wspierają jego konkurencyjność.